เรื่องราวพระเจ้าแก่นจันทน์จากตำนานมาสู่ประวัติศาสตร์ที่ชัดเจน ในยุคที่ “พระญายุทธิษฐิระ” (พญาเชลียงผู้มาสวามิภักดิ์ต่อล้านนา ได้รับมอบให้ครองเมืองพะเยา) ได้อัญเชิญพระเจ้าแก่นจันทน์จากวัดหนองบัวมาไว้ที่วัดป่าแดงหลวงดอนไชย พ.ศ.2021

จากพะเยาสู่เชียงใหม่ ก่อนอันตรธานไปที่?

เรื่องราวพระเจ้าแก่นจันทน์จากตำนานมาสู่ประวัติศาสตร์ที่ชัดเจน ในยุคที่ “พระญายุทธิษฐิระ” (พญาเชลียงผู้มาสวามิภักดิ์ต่อล้านนา ได้รับมอบให้ครองเมืองพะเยา) ได้อัญเชิญพระเจ้าแก่นจันทน์จากวัดหนองบัวมาไว้ที่วัดป่าแดงหลวงดอนไชย พ.ศ.2021

หลังจากนั้น 2-3 ปี พระญาติโลกราชโปรดให้อัญเชิญพระเจ้าแก่นจันทน์จากพะเยามาเชียงใหม่ โดยใช้เส้นทางเดินผ่านเมืองต่างๆ แบบอ้อมโลก (เพื่อประกาศให้ทุกเมืองมีส่วนรับรู้ในศักดานุภาพของพระองค์ครั้งนี้) ได้แก่ เมืองน่าน แพร่ ลำปาง ลำพูน และเมื่อมาถึงเชียงใหม่ โปรดให้นำไปประดิษฐานที่วัดศรีภูมิ (อโศการาม)

ตำนานไม่บอกเหตุผลว่า ทำไมพระญายุทธิษฐิระถึงยอมมอบให้ง่ายๆ และทำไมต้องไว้วัดศรีภูมิ? เป็นเคล็ดอะไรในเชิงทักษาเมืองหรือไม่

ยุคถัดมา สมัยพระญายอดเชียงรายกลับส่งพระเจ้าแก่นจันทน์คืนสู่พะเยาดังเดิม ตรงนี้ก็น่าคิดว่า หรือพระญายุทธิษฐิระจะส่งสาส์นมาเจรจาขอคืน โดยอาจข่มขู่ว่าหากไม่คืนจะยกกองทัพมากดดันเชียงใหม่

สมัยพระเมืองแก้ว เอาอีกแล้ว โปรดให้อัญเชิญพระแก่นจันทน์จากพะเยากลับมาเชียงใหม่อีกรอบ (ต้องดูประวัติศาสตร์ช่วงนี้ประกอบกันด้วยว่า พระญายุทธิษฐิระสิ้นพระชนม์แล้วหรือยัง) คราวนี้ย้ายที่ประดิษฐานหลายแห่ง เริ่มจาก วัดหมื่นครื้น (ร้างไปแล้ว) วัดศรีภูมิ (มาอีกรอบ) วัดสวนดอก และในที่สุด ย้ายไปพระอุโบสถวัดมหาโพธาราม (เจ็ดยอด) คือภาพที่นำลงประกอบ